‘एआय’ (AI/Artificial Intelligence) आपल्या दैनंदिन जीवनाचा अविभाज्य घटक बनला आहे, त्याने प्रत्येक उद्योगावर अशा प्रकारे परिणाम केला आहे ज्याचा आपण कधीही असा विचार केला नव्हता. शिक्षण, क्रीडा, बांधकाम, ऑटोमोबाईल, आणि आरोग्य या क्षेत्रात AI चा असा उपयोग होत आहे कि या क्षेत्रात क्रांती घडत आहे. शिक्षणातील AI ने सर्व वयोगटातील विद्यार्थ्यांसाठी नवनवीन शक्यतांचे दारे उघडली आहेत.
एडटेक (EdTech/Educational technology) कंपन्या कृत्रिम बुद्धिमत्ता अभ्यासक्रम (Course) उपलब्ध करत आहेत. आता विद्यार्थी AI द्वारे शिकण्याचा अनुभव अंगीकृत करत आहेत. ई-लर्निंग सोल्यूशन्सद्वारे (E-Learning Solution) योग्य आणि लक्ष्यित प्रतिक्रिया प्रदान करत आहेत. AI आणि शिक्षणाच्या विलीनीकरणामुळे उद्योगात शिक्षणाची संपूर्ण नवीन संकल्पना रूढ झाली आहे.
शिक्षणाचे भविष्य; ‘एआय’ चालित शिक्षण प्रणाली
'AI’ चालित शिक्षण पारंपारिक शिक्षण पद्धती बदलताना आज आपण पाहत आहोत. AI उद्योगातील तंत्रज्ञानाच्या भविष्याला आकार देत आहे. शिक्षणासाठी ‘एआय सोल्यूशन्स’ अत्याधुनिक अल्गोरिदम वापरून प्रचंड डेटा सेटचे विश्लेषण करतात, वैयक्तिक, प्रासंगिक आणि अनुकूल शिक्षण अनुभव प्रदान करतात.
शिक्षणातील संभाषणात्मक AI, जसे की चॅटबॉट्स (Chatbot AI) आणि व्हर्च्युअल ट्यूटर, यात स्वतंत्र शिक्षणाला चालना देऊन त्वरित सहाय्य मिळते. शिक्षणासाठी AI चॅटबॉट्स विद्यार्थ्यांच्या शिकण्याच्या पद्धतीत क्रांती घडवत आहे. त्यांच्या नैसर्गिक भाषा प्रक्रिया आणि मशीन लर्निंग अल्गोरिदमसह, हे चॅटबॉट्स विद्यार्थ्यांना झटपट आणि वैयक्तिकृत आधार देतात, त्यांच्या प्रश्नांची उत्तरे देतात आणि त्यांना शिकण्याच्या प्रक्रियेत मार्गदर्शन करतात. विद्यार्थ्यांना जटिल संकल्पना अधिक सहजतेने समजून घेता येतात आणि मिळालेली माहिती अधिक चांगल्या प्रकारे लक्षात ठेवता येते.
शिक्षण क्षेत्रातील ‘AI’ चा सहभाग
१. वैयक्तिकृत शिक्षण
प्रत्येक विद्यार्थ्याला शिकवलेले समजेलच याची काय निश्चिती नसते. काहींना पटकन समजते, तर काहींना वेळ लागतो. पारंपारिक शिक्षण प्रणालीमध्ये प्रत्येक अद्वितीय विद्यार्थ्यासाठी सानुकूलित शिक्षणाची संकल्पना नव्हती. येथेच ऑनलाइन शिक्षणातील AI बचावासाठी येते.
शैक्षणिक क्षेत्रातील AI हे सुनिश्चित करते की शैक्षणिक सॉफ्टवेअर प्रत्येक व्यक्तीसाठी वैयक्तिकृत आहे. शिवाय, शिक्षणातील ML (Machine Learning) सारख्या सहाय्यक तंत्रज्ञान प्रणालीचा उपयोग करून विद्यार्थ्याला विविध धडे कसे समजतात आणि त्या प्रक्रियेशी कसे जुळवून घेतात याचे समर्थन करते.
AI आणि शिक्षणाचे हे मिश्रण ‘AI Embedded Games’ सानुकूलित प्रोग्राम्स आणि प्रभावी शिक्षणाला प्रोत्साहन देणारी इतर वैशिष्ट्यांद्वारे प्रत्येक व्यक्तीच्या गरजांवर लक्ष केंद्रित करते आणि सोप्पे सहज बनवते.
